ელიავას ბაზრობა და მისი მიმდებარე ტერიტორია, თბილისის სახეა. სულაც არაა აუცილებელი სახე ლამაზი და მომხიბვლელი იყოს: რაც ტვინსა და კუჭში ხდება, სახეც იმას გამოხატავს. დღეს ე.წ. ელიავას მუშები მთელ დღეს იღბლიანი ლატარიის ბილეთის ლოდინში ატარებენ, ის კი არ იციან, საქართველოს ლატარიის კომპანია ვის ხელშია. დგანან საწყალი მუშები და ხან სად ჩაარჭობენ ტროტუარში BOSCH-ის დრელს და ხან სად. დახვრეტილია მთელი ტროტუარი, მომგებიანი ბილეთს კი ათასში ერთხელ თუ გამოაქროლებს ქარი, ისიც ძალიან პატარა მოგებით.
იმედია ოდესმე ყოველი მათგანი ისეთ ბილეთს იპოვნის, რომელიც ამ ცივსა და უაზრო ადგილს დაატოვებინებს და სახლში დააბრუნებს. ისტორიას კი ტროტუარზე დარჩენილი უამრავი ხვრელი შემორჩება.
თუმცა შეიძლება ასეც მოხდეს:
გავა წლები და ბაბუის მხრებზე წამოსკუპული პატარა მიშიკო იკითხავს:
-ბაბუ, ამ სასიარულოს (ტროტუარს) ნახვრეტები რატო აქვს?
სანდომიანი გარეგნობის, ჭაღარაშერეული კაცი გაკვირვებით მიაშტერდება ტროტუარს, კისერზე შემოსმულ შვილიშვილს ხელს გაუშვებს და ჩაფიქრდება...
-აქ, ბაბუ - პაუზის შემდეგ გაუბედავად დაიწყებს მოხუცი - დიდი ხნის წინ ცუდი ბიძიები იკრიბებოდნენ და მათ შემდეგ დარჩა ეს ნახვრეტები. მარა შენ ნუ შეგეშინდება, ის ბიძები აქ აღარასოდეს დაბრუნდებიან.
- რატო იკრიბებოდნენ, ბაბუ?
... რატო და... უსაქმურები იყვნენ და ცუდ საქმეებს შვრებოდნენ.
-რას, ბაბუ?
...რას და... ტროტუარს ხვრეტდნენ, აქაურობას ანაგვიანებდნენ, ქუჩაში ლუდს სვამდნენ და, აი იქ, ხიდის ქვეშ ფისი-ფისის შვრებოდნენ. შენსავით ლამაზად და კოხტად კი არ იცოდნენ საჭირო ოთახში შესვლა... წამოდი შოკოლადს გიყიდი - შესთავაზებს ბაბუა და გაწითლდება.
თითქოს შოკოლადი მისი უსაყვარლესი სჭმელი არც იყოს, მიშიკო ყურსაც არ ათხოვებს ბაბუის შეთავაზებას და გამოკითხვას განაგრძობს:
- სად წავიდნენ ის ბიძიები, ბაბუ?
- ადრეც ხომ მოგიყევი, ჩვენი ქალაქი როგორი ბინძური და ულამაზო იყო, ასეთი ბრჭყვიალა და ლამაზი კი არა ახლა როა, ჰოდა როცა ხალხი მიხვდა, რომ ეს ბიძიები ქალქს აუშნოებდნენ და აჭუჭყიანებდნენ, პატრულმა დაიჭირა და ციხეში ჩასვა.
- ბაბუ და, ვინ მიხვდა რო ცუდები იყვნენ?
- ვინ და... ქალაქში ყველა მიხვდა. არა, ჯერ ჩვენი პრეზიდენტი მიხვდა, აი ტელევიზორში როა ხოლმე მოხუცი კაცი, შენი სეხნია. ჰოდა ჯერ ის მიხვდა და სხვებსაც მიახვედრა, მერე ყველამ პატრულს თხოვა ეს ხალხი მოგვაშორეთო.
- და მერე ყველა დაიჭრეს?
- არა, ყველა არა. ზოგი სახლში გაიქცა.
- ... სახლი თუ ქონდათ აქ რატო იდგნენ და ფისის რატო შვრებოდნენ?
- ხო გითხარი კაცო, ცუდები და ბინძურები იყვნენთქო, შემეშვი ახლა! - მოთმინებას დაკარგავს ბაბუა.
- პატარა მიშიკო ცოტა ხნით მიყუჩდება, მაგრამ როგორც ყველა ცნობისმოყვარე ბავშვი, დიდ ხანს ვერ მოითმენს და გამოკითხვას განაგრძობს:
- და სახლში რო წავიდნენ რა ქნეს?
- ვინა ბაბუ? - იკითხავს სულ სხვა ფიქრებში წასული ბაბუა.
- აი, ცუდი ბიძიები, ეს ნახვრეტები რო გააკეთეს სასიარულოზე.
- შენ კიდე მაგაზე ფიქრობ, მაიმუნო შენა! - უფრო რბილად დატუქსავს ბაბუა საყვარელ შვილიშვილს.
-...
- რა და სისუფთავე ისწავლეს და წესიერები გახდნენ.
- სხვები არ გახდნენ წესიერები?
- სხვები აბა როგორ გახდებოდნენ წესიერები, ხო გითხარი ციხეში ჩასვევსთქო.
- და როცა ციხეში აღარ იყვნენ?
- არ ვიცი ბაბუ, აბა საიდან ვიცი მე მაგდენი! აქ აღარ დაბრუნებულან.
მცირე ხნის დუმილის შემდეგ, სიჩუმეს ისევ ბავშვი დაარღვევს:
- ბაბუ მე რო დიდი ვიქნები და ქუჩაში ლუდს დავლევ, მეც ციხეში ჩამსვამენ?
- ქუჩაში ლუდის დალევა არ შეიძლება, მაგის გულისთვის დაგსჯიან.
- და ფისი რო ვქნა?
- აუცილებლად დაგსჯიან მაგაზეც.
- და რო ვიყვირო და ვიხტუნაო?
- არ შეიძლება ბაბუ, სხვებს შეაწუხებ ეგრე.
- და ციხეში რო არ ჩამსვან რა უნდა გავაკეთო?
- კარგი ბიჭი უნდა იყო, არ უნდა იცელქო, უნდა ისწავლო, მშობლებს უნდა დაუჯერო, მანდატურებსაც და პატრულებსაც.
- რო არ დავუჯერო?
- დაგაპატიმრებენ.ბაბუ - ბაბუა შვილიშვილს მხრებიდან ჩამოსვამს და ლოყაზე აკოცებს - ხო იქნები დამჯერი და სამაგალითო?
- არა ბაბუ, მე ახლა წავალ, ხიდის ქვეშ ფისი უნდა ვქნა, შენ კედე აქ დამელოდე და დამჯერი იყავი - უპასუხებს მიშიკო.
სიყვარულით
კოკოლოზა
ეს არის არაფორმალ ლიტერატორთა ნებაყოფლობითი გაერთიანება, რომელიც მხოლოდ დაუთრგუნავ აზრსა და სიტყვის სილაღეს აღიარებს. გმობს კომფორმიზმსა და ფარისევლობას. ასაზრდოვე გონი ეკოლოგიურად სუფთა საკვებით!
Wednesday, October 5, 2011
Monday, September 26, 2011
ლიმონათი
"დედაც მიყვარს, მამაც მიყვარს, მაგრამ ყველაფერს
მაინც ერთი ჭიქა ლიმონათი მირჩევნიაო".
ჩემი ბავშვობის დროინდელი გამოთქმა
დღეს უცნაურ ფაქტს ჩავუფიქრდი: რამდენი ხანია არავის დაბადების დღეზე არ ვყოფილვარ. სადღეობოდ ბუნებაში გასვლას ან ბილიარდის თამაშს კი არ ვგულისხმობ - ნამდვილ, ქართულ, სახლში გადახდილ დაბადების დღეს. სუფრაზე ხაჭაპური როა, შემწვარი წიწილა, ე.წ. ვინეგრეტი და ლიმონათი. ეს ლიმონათი რაღაც განსაკუთრებული რამეა, ღვინისა და სხვა ალკოჰოლის არსებობის მიუხედავად, ლიმონათს მაინც იმდენივეს ვსვამ რამდენსაც ბავშვობაში, თუ მეტს არა. დავისხამ ხოლმე ლიმონათის ჭიქაში (რო იცოდე როგორ მიყვარს, როცა ლიმონათისთვის ცალკე ჭიქა მხვდება მაგიდაზე) და ვწრუპავ, თან ვფიქრობ: რა ჯანდაბად გინდა რო იჭყიპები, ამხელა კაცი ხარ, ალკოჰოლი დალიე, დათვერი, გაერთე! მარა ვერ ვეშვები, მაინც ვსვამ და ვსვამ.
ჰოდა, ასეთი დაბადების დღე მომენატრა. თავიდან ყველა რო უარობს გიტარას და მერე ხელიდან რომ ვეღარ გამოგლეჯ, დავიწყებული და დანაფტალინებული, მაგრამ მაინც მშობლიური სიმღერების კორიანტელი როა და მშობლები რომ შემოდიან შვილების ბულბული მეგობრების მოსასმენად. სადაა ასეთი დაბდღეები? ნუთუ აღარავინ იხდის? თუ იხდიან და მე არ მპატიჟებენ? იქნებ ბევრ ლიმონათს რომ ვსვამ მაგიტომაც არ მპატიჟებენ? რამდენი კითხვაა და რა ცოტა პასუხი...
ხანდახან ისიც გამივლევს ხოლმე თავში: ნუთუ ესაა ევროპიზაცია? თუ დასავლეთში ინტეგრაციამ ვინეგრეტი და ლიმონათი უნდა წამართვას, ბოდიში, მაგრამ მე - პას! ამბობენ "გათანამედროვებულ" ცხოვრებაში ოჯახური დაბდღეების დრო აღარ დარჩაო. სამაგიეროდ რესტორანში გაევროპელებული მუცლის ხანგრძლივად ამოსაყორად ყველა იცლის. კაფეში ერთ ჭიქა საეჭვოდ ნატურალურ წვენზე ნახევარი დღის გადატარებაც არაა უცხო. თუ გაჭიანურებული კვებისა და სკამის გასათბობად ისევე გვცალია, როგორც ადრე, მაშ ჩემმა ლიმონათიანმა დღეობებმა რაღა დააშავეს? რად გაქრნენ? იქნებ მართლა ძველებურად იხდიან და მე აღარ მპატიჟებენ?! არა, ამაზე ფიქრიც არ მინდა, შეუძლებელია! რაღა მე? რა დანაშაულისთვის? ისევ კითხვები...
მართალი ხარ - დეგენერატი ვარ. რაღა დროს ლიმონათი, ვინეგრეტი და დანაფტალინებული სიმღერებია! ახლა სხვა დროა, სხვა სასმელებით, სიმღერებითა და გაგებით. მიუხედავად ამისა, მე მაინც ლიმონათიანი დაბადების დღე მენატრება. ისიც განა ბევრჯერ და ხშირხშირად, არა - 6 თვეში ერთი სრულიად საკმარისია, ქეიფები და ღრეობები ისედაც მალე მბეზრდება, თუმცა მხნეობის შესანარჩუნებლად მათ არსებობას მნიშვნელოვნად მივიჩნევ.
მოკლედ, დავამთავრებ თორემ, რაც მეტს დავწერ, მით უფრო სულელად წარმოვაჩენ თავს.თუმცა ეს ბლოგიც ხომ ამ საქმს ემსახურება: ჭკვიანი სულელად უნდა წარმოაჩინოს და სულელი - უფრო სულელად. მე მზად ვარ სულელის ეს საპასუხისმგებლო ტვირთი ბოლომდე ვზიდო, ოღონდ შენ ხანდახან მაინც გადაიხადე ხოლმე ლიმონათიანი დაბადების დღე და ნურც ჩემი დაპატიჟება დაგავიწყდება.
სიყვარულით
კოკოლოზა
Monday, June 27, 2011
ერთ რიგით რიგში

- ჩადი ახლა რენტგენზე, ორი სართულით დაბლა, სურათები გადაიღე და უკან ამოდი: ვნახოთ ერთი რა გჭირს - მითხრა ჩემმა სიმპათიურმა ექიმმა და მიმართვა მომაწოდა.
ძლივს ჩავბობღდი ჩემი დანჯღრეული ფეხით ორი სართულით ქვემოთ და რენტგენის კაბინეტს დავუწყე ძებნა. არასოდეს გაგიჭირდება მისი პოვნა, თუ ერთი მარტივი ჭეშმარიტება იცი - რენტგენის კაბინეტი ისაა, რომლის გარშემოც ყველაზე მეტი ხალხი ტრიალებს. ამ პრინციპით უცბათ მივაგენი დანიშნულების პუნქტს და ჯადოსნური სიტყვებიც წარმოვთქვი: "ბოლო ვინაა?"
ბოლო ერთ პაშპაშა ქალბტონი აღმოჩნდა და მას შემდეგ კუთვნილი ადგილი დავიკავე.
დრო გადიოდა, რიგი კი - არა. როგორც ყოველთვის ხდება ხოლმე ჩვენ მზიან სამშობლოში, რიგში რიგითობის პრობლემა დადგა. ვინ ვის წინაა? ვინ ვისზე ადრე მოვიდა? ლაბორატორიის რიგში თუ 38 იყო, იმავე რიგის 33-ს როგორ დაასწრო ამ რიგში ჩადგომა? როგორ გეკადრება? რეებს ბედავ? საიდან ჩამოეთრიე? გეტყობა რაცა ხარ! (ეს კითხვა არაა, მაგრამ წინა კითხვების ლოგიკური გაგრძელება კი ნამდვილად არის).
ასე ატყდა ერთი შეხედვით მშვიდსა და უწყინარ რიგში სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლა (არ დაგავიწყდეთ, რომ ყველა ავადმყოფი, დავრდომილი, ინვალიდი და უმწეო იყო, როცა საქმე კაბინეტში ურიგოდ შესვლას შეეხებოდა). ბრძოლის მთავარი მონაწილები ჩვენი საზოგადოების საუკეთესო ნაწილი - ქალები იყვნენ. კაცები კი გვერდიდან, მოწიწებით ვუცქერდით ამ მღელვარებას.
ბოლოს, როცა მივხვდი, რომ საქმე არც თავისით მოგვარდებოდა და არც საწყალი დაცვის თანამშრომლების ძალისხმევით, ქალბატონებს წინადებით მივმართე:
- ქალბატონებო! - დავიწყე მკაფიო, მაგრამ მშვიდი ხმით - მოდი ცივილიზებულად მოვიქცეთ, რახან ასე ვერაფერს ვარკვევთ, ფურცელზე ჩამოვწეროთ სია და იმის მიხედვით შევიდეთ.
ქალბატონები იძულებული გახდნენ დამთანხმებოდნენ (ამაზე პროგრესული ჯერ არაფერი თქმულა იმ რიგში) და მიყუჩნდნენ. გახარებულმა დაცვის თანამშრომელმა უცებ გვიშოვა ფურცელი და კალამი და სიის შედგენას შევუდექით. თავიდან ეს საქმე ერთმა ქალბატონმა ითავა, მაგრამ სხვა ქალბატონებს მის მიმართ აშკარა უნდობლობა დაეტყოთ და იძულებული გავხდი, მე შემესრულებინა ეს საპატიო მისია. რიგის რამდენიმე პრობლემურ ადგილზე შევთანხმდით და სიაც შედგა. სკამების სიმცირის გამო, იატაკზე ვიჯექი და ვინც კი ახალი მოდიოდა, ჩემ "კაბინეტში" ვიწვევდი სიაში ჩასაწერად.
მდგომარეობა განიმუხტა, ვნებათაღელვა უეცრად გაქრა, ხალხი ხუმრობისა და ამბების გაზიარების ხასიათზე მოვიდა. სიამაყით ავივსე, ეს ხომ ჩემი დამსახურება იყო.
ისეთი სიმშვიდე დადგა, რომ ერთმა კაცმა შემომჩივლა კიდეც: 'რად გააჩერე კაცო?! ეჩხუბათ, ცოტას გავერთობოდით მაინცა. ერთხელა ვნახე ავტობუსის მძღოლის ცოლისა და საყვარლის ჩხუბი დიდუბეში, მაგარი რამე იყო, აი!"
რიგი ძალიან ნელა მიდიოდა, სია კი იზრდებოდა და იზრდებოდა.
რიგი გრძელია, შვილო? - მკითხა მოხუცმა ქალმა
- კი ბებო, გრძელია.
- და ნელა მიდის?
- ძალიან ნელა.
- დაღამდება?
- რა ვიცი ბებო, აქამდე ყოველ დღე ღამდებოდა და დღეს რაღა ღმერთი გაუწყრება.
ასეთ საუბრებში გაიარა ორსაათნახევარზე მეტმა. კაბინეტის დახურვამდე ერთი საათიღა რჩებოდა. ხალხმა იგრძნო, რომ ბევრი ჩვენგანი დღეს სანატრელი სურათის გადაღებას ვეღარ მოასწრებდა. ზოგი დანებდა და სახლში წავიდა, ზოგმა კი (სიის ბოლო ნომრებმა) უწესოდ თამაში არჩია და აყალამაყალიც თავიდან დაიწყო.
ერთი ასაკოვანი ქალბატონი მოვიდა და მითხრა მე სიცხიანი ვარ და შესვლა სხვებზე ადრე მეკუთვნის, ამიტომ სიაში წინ წამწიეო. მეორე (ის მძიმე შემთხვევა იყო) კარის წინ ზაქივით ჩადგა და ყვირილი მორთო მე დილიდან აქა ვდგევარ და ახლა ჩემი ჯერიაო. თქვენ მე უპატრონო ხომ არ გგონივართ, აგერ ნახავთ თუ არ შევალო. მერე მეც მომიბრუნდა, შენი ბრალია - გვიან მოსულები ჩემ წინ ჩაწერე სიაშიო.
ატყდა ისევ ჩხუბი და საქმის გარჩევა. ვიღას ახსოვდა შენი სია და პროგრესული მიდგომა. ქვეყანა ისევ ქაოსმა და აგრესიამ მოიცვა.
ბედად ჩემი ჯერიც მოვიდა. 5-ის ნახევარზე, როგორც იქნა, შევედი (5-ზე იკეტებოდა). კარს იქიდან პროგრესული ახალგაზრდის გარეშე დარჩენილი მანდილოსნების სასტიკი ბრძოლის ხმა შემოდიოდა. საწყალ დაცვის თანამშრმლს ხმაზეც კი ეტყობოდა, რომ სიმწრისაგან ოფლში იყო გალუმპული.
ჩემი დანჯღრეული ფეხი (და ხელი) გააშქეს და დახურვამდე 5 წუთით ადრე კაბინეტიდან გამოვედი. ექიმებს გაძლება ვუსრვე, ახლად შეძენილ მეგობრებს - წარმატება და სახლისკენ წავლასლასდი.
ეს ამბავი იმად მოვყევი, რომ ფეხი მაქვს დანჯღრეული, ვწევარ და სხვა უკეთესი საქმე ვერ მომინახავს.
სიყვარულით
კოკოლოზა
Thursday, May 26, 2011
კედელი

პინკ ფლოიდის გენიალური "კედელი" უცნაურად იწყება: მხოლოდ დაკვირვებული მსმენელი თუ შეამჩნევს ალბომის პირველ ბგერებთან ერთად გაჟღერებულ უცნაურ სიტყვებს ...we came in?, ამ ფრაზას განსაკუთრებული მნიშნელობა არ აქვს, ვიდრე კონცერტის ბოლოს, მეორე ფრაზას არ მოისმენ, - isn't this where... შეერთებით ასეთი წინადადება გამოდის: isn't this where we came in? რაც დაახლოებით ასე ითარგმნება "განა ჩვენ აქ არაფერ შუაში ვართ?". "კედელში" დასმული პრობლემები სრულიადაც არაა ჩვენთვის უცხო: ცხოვრების განმავლობაში დათრგუნული და შეშინებული ადამიანის (ან ჯგუფის) მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება და ხალხთან ძალადობის ენით საუბარი ერთერთია ამ საერთო პრობლემებს შორის.
ამ ხალხმა წუხელ კიდევ ერთი მიტინგი დაარბია, დარბევის დამკვიდრებული ტრადიციების სრული დაცვით და ალაგ-ალაგ იმპროვიზირებით. პირველი რაც ამ დროს თავში მომივიდა სწორედ ეს ფრაზა იყო - განა ჩვენ აქ არაფერ შუაში ვართ? იმით, რომ, ამ თავსხმა წვიმაში, გემრიელად ვარ მოკალათებული ლოგინში, როცა სხვები ასფალტზე ყრიან და თავში კეტები ხვდებათ, ხომ არაფეს ვაშავებ? არის თუ არა ჩემი ბრალი, რომ თანამოქალაქეების ნაწილს შავი დღე ადგას? იქნებ მეც იქ უნდა ვიყო? ან იქნებ, არც ისინი უნდა იყვნენ იქ და ჩემსავით ბალიში ამჯობინონ? და საერთოდ, ვინ არიან ისინი და როგორ მოხდა, რომ ისინი გარეთ აღმოჩნდნენ, მე კი - არა?
მომიტნგეების ქუჩაში დგომის პერიოდში ყველაფერი გაკეთდა მათი უარყოფითი მხრიდან წარმოსაჩენად. არც მთავრობამ დააკლო მცდელობას, არც ოპოზიციამ და არც მედიამ და არც საზოგადოებამ. ყველა პირობა შეიქმნა იმისათვის, რომ ამ "ბინძური", "ლოთი", "ნარკომანი" და "უსაქმური" ხალხისადმი სოლიდარობის გრძნობა არ გაგვჩენოდა და არც მათი ცხვირ-პირის მტვრევაზე დაგვწყვეტოდა გული. მთელი ამ ხნის განმავლობაში სულ მაწუხებდა ერთი "მარტივი" კითხვა: მაინც რით ვარ მათზე უკეთესი? უსამართლობა მათზე ნაკლებად არ მახრჩობს; ცვლილებები მეც ძალიან მინდა; არც ხელისუფლების გამოსწორების იმედი მქვს, მათი არ იყოს. მაშ რაღათი ვჯობივარ, თუ ისინი ბრძოლას მაინც ცდილობენ, მე კი მხოლოდ აღშფოთებით შემოვიფარგლები? მხოლოდ იმით, რომ მე სუფთა ვარ და ისინი ბინძური? იმით, რომ ისინი არაპოპულარულ ლიდერებს უდგანან გვერდით, მე კი - არა?
რაც არ უნდა იყოს მათთვის უმაღლესი ღირებულება: დემოკრატიიდან დაწყებული, ფულით ან 200 ლარიანი სამსახურით დამთავრებული, ისინი ამისთვის იბრძვიან, მე კი ჩემი ღირებულებებისთვის - არა. მაშ რითღა ვარ უკეთესი?
ჩემი და უამრავი ჩემნაირის სიჩუმის მიზეზი ისაა, რომ დასაკარგი მეტი გვაქვს, ვიდრე ქუჩაში შეკრებილ ბინძურებს. თავის გაფუჭებისა გვეშინია და მიზეზად ხალხის, პოლიტიკოსების, მოთხოვნებისა და ლოზუნგების მიუღებლობას ვაცხადებთ. ხოლო როდესაც ჩვენი დრო მოვა ქუჩაში გამოსვლისა (და ის აუცილებლად მოვა), ახლა ჩვენ ვიქნებით ბინძურნი და სხვებისათვის მიუღებელნი. ალბათ ეს ეგოიზმი უნდა იყოს იმის მიზეზი, რომ დღემდე ვერაფერი შევქმენით როგორც სახელმწიფომ და ყველა ხელისუფლება დაუკრეფავში გადავუშვით.
სამწუხაროა ამის აღიარება, მაგრამ სავარაუდოდ, ხალხი მხოლოდ მაშინ გათავისუფლდება ამ ეგოიზმისაგან, როცა კმაყოფილი აღარავინ დარჩება და გამოსავალს მხოლოდ ბრძოლაში დაინახავს. ბრძოლაში სულაც არ ვგულისხმობ ტყვიების ან ქვების სროლას, ჩვენ შორის უამრავი ადამიანია, რომელიც ამაყად აცხადებს, რომ აპოლიტიკურია და კარგი სახელმწიფო ისაა, სადაც ყველა თავისი საქმეს აკეთებს. ალბათ ნაბიჯების წინ გადადგმას მაშინ დავიწყებთ, როცა მივხვდებით, რომ აპოლიტიკურობა არ ნიშნავს გულგრილობას და "თავის საქმეთა" ნუსხას თანამოქალაქეებისადმი თანაგრძნობასაც დავუმატებთ.
დღეს საქართველოში არ არის კადაფის რეჟიმი, მაგრამ შანსი აქვს ასეთად ჩამოყალაიბდეს. ეს შანსი საზოგადოების აქტიურობის უკუპროპორციულია და სხვა ვერც ვერაფერი გაზრდის ან შეამცირებს. დღევანდელ რეჟიმს ალბათ "დემოკრატიით უხარისხოდ შენიღბული, უხარისხო დიქტატურა" ჰქვია და სანამ "შეუნიღბავ და ხარისხიან დიქტატურად" გადაქცეულა, თითიეულ მოქალაქეს მოგვიწევს რაღაცეებზე დაფიქრება და იმ კედლის დანგრევა, რომელიც სხვებისაგან გამოსაყოფად აღვმართეთ.
კოკოლოზა
Monday, April 4, 2011
ქაჯები

უსაქმურობა რაზე არ დაგაფიქრებს ადამიანს. როგორც წესი, როცა უსაქმოდ ვუზივარ კომპიუტერს და ამ ბლოგზე რამის დაჯღაბნას ვაპირებ, პირველი ყოველთვის დებორა მახსენდება, როგორც ჩანს ეს ქალი მთელი ცხოვრება გამყვება და ვერასოდეს მოვიშლი მისადმი სიძულვილნარევ სიყვარულს.
თუმცა არ შეიძლება სულ დებორაზე წერო, რაღაცით უნდა გაიმრავალფეროვნო აზროვნება. ამიტომ გადავწყვიტე ქაჯებზე ვიფიქრო და ვწერო კიდეც. რუსთველისეულ ქაჯებზე, იმ საცოდავ არსებებზე ტარიელმა და მისმა დამქაშებმა რომ ამოწყვიტეს და მათი ქონება გაანიავეს.
რა ვიცით ქაჯების შესახებ? ბევრი არაფერი, მხოლოდ ის რასაც საეჭვო რეპუტაციის ქალი ფატმან-ხათუნი გადმოგვცემს:
ქაჯნი სახელად მით ჰქვიან, არიან ერთად კრებულნი
კაცნი, გრძნებისა მცოდნელნი, ზედა გახელოვნებულნი,
ყოველთა კაცთა მავნებნი, იგი არვისგან ვნებულნი;
მათნი შემბმელნი წამოვლენ დამბრმალნი, დაწბილებულნი.
იქმან რასმე საკვირველსა, მტერსა თვალთა დაუბრმობენ,
ქართა აღსძრვენ საშინელთა, ნავსა ზღვა-ზღვა დაამხობენ,
ვითა ხმელსა გაირბენენ, წყალსა წმიდად დააშრობენ,
სწადდეს - დღესა ბნელად იქმან, სწადდეს - ბნელსა ანათლობენ.
ამისთვის ქაჯად უხმობენ გარეშემონი ყველანი,
თვარა იგიცა კაცნია ჩვენებრვე ხორციელანი".
კაცნი, გრძნებისა მცოდნელნი, ზედა გახელოვნებულნი,
ყოველთა კაცთა მავნებნი, იგი არვისგან ვნებულნი;
მათნი შემბმელნი წამოვლენ დამბრმალნი, დაწბილებულნი.
იქმან რასმე საკვირველსა, მტერსა თვალთა დაუბრმობენ,
ქართა აღსძრვენ საშინელთა, ნავსა ზღვა-ზღვა დაამხობენ,
ვითა ხმელსა გაირბენენ, წყალსა წმიდად დააშრობენ,
სწადდეს - დღესა ბნელად იქმან, სწადდეს - ბნელსა ანათლობენ.
ამისთვის ქაჯად უხმობენ გარეშემონი ყველანი,
თვარა იგიცა კაცნია ჩვენებრვე ხორციელანი".
როგორც ფატმანის მონათხრობიდან ჩანს, საკმაოდ განვითარებული ხალხია. საომარ საქმეში, მეცნიერებასა და ალქიმიაში დახელოვნებული, თანამედროვეებთან შედარებით - წინ წასულნი. სადმე არის ნახსენები, რომ განსაკუთრებით ცუდები არიან? ან ვინმეს უმიზეზოდ ერჩიან? - არა!
მით უმეტეს ქალისგან, რომელმაც ერთ საყვარელს მეორე მოაკვლევინა, აქაოდა ქმარმა არაფერი გაიგოსო, ქაჯების ამორალურობაზე საუბარი, რბილად რომ ვთქვათ, უზრდელობაა. (ისე ფატმანი, მიუხედავად არცთუ მაღალი ზნეობრივი პრინციპებისა, მაინც დადებით პერსონაჟად ჰყავს რუსთველს გამოყვანილი და ეს ალბათ მე-12 საუკუნის ქართული ფემინიზმის ჩანასახია, რომელმაც დღემდე ვერ მოაღწია.)
მაშ რას ერჩოდნენ ქაჯებს? ხალხი თავისთვის ცხოვრობდა ყველასგან განცალკევებით, ალბათ არ უნდოდათ ჩამორჩენილ მეზობლებთან ურთიერთობა.
ვიღაცა იტყვის - ნესტან-დარეჯანი რომ მოიტაცესო! თავად განსაჯეთ: ქაჯები ბნელი ღამით მინდორ-მინდორ მიდიოდნენ და ვიღაც უცნობი მხედარი გადაეყარათ, რომელმაც ჯერ ტყუილების კორიანტელი დაააყენა ხოლო, როცა მიუხვდნენ, რომ ქალი იყო - ღნავილი მორთო.
კვლა ვჰკითხეთ: "გვითხარ მართალი საქმე შენ მზებრ ნათელისა,
ვისი ხარ, ვინ ხარ, სით მოხვალ მანათობელი ბნელისა?"მან არა გვითხრა გაუშვა წყარო ცრემლისა ცხელისა.
რა საბრალოა გავსილი მთვარე, ჩანთქმული გველისა!
ქაჯებს თან შეეცოდათ, თან დაეჭვდნენ და თანაც მიხვდნენ რომ მეფეს გაახარებდნენ მისი მიყვანით. (ლამაზი ქალის სახლში ყოლა ყველა მეფეს უნდა; განა ახლაც ასე არაა?), ამიტომ მოკიდეს ხელი და წაუცუნცულეს მბრძანებელს, რომელმაც უმალვე უფლისწულის ცოლობა შესთავაზა და ვინაიდან ნესტანი ხმის ამომღები არ იყო (მარტო ზლუქუნებდა) დუმლი თანხმობის ნიშნად მიიჩნია. ტექსტში არსად არაა ნახსენები, რომ მშვენიერმა ასულმა ერთხელ მაინც ცადა აეხსნა ქაჯებისთვის ესა და ეს ვარ, ამისა და ამის საცოლე და გამიშვითო. მარტო იჯდა, ღნაოდა და სუიციდური აზრები უტრიალებდა თავში.
არც ტარიელი მოიქცა ღირსეულად: ერთხელ მაინც ცადა ქაჯებთან მოლაპარაკებას? ერთხელ მაინც შესთავაზა საცოლე დამიბრუნეთ და კაი პური ვჭამოთ ერთადო? არა! მიადგა ჯარით (რომელიც მისიც კი არ იყო), თან ისეთ დროს მეფე და მთავრობა სატირალში რომ იყო წასული და ძლიერი და განვითარებული ქალაქი გაანადგურა. ქაჯები ხომ სულ ცალ-ცალკე გაჟუჟა, დანებების საშუალებაც არ მისცა, ფრიდონის ხალხიც ხომ შეახოცა და მთელი სიმდიდრეც გაზიდა. ეგ თუ კაი კაცი იყო და ქალის გულისთვის წამოიწყო ამხელა საქმე, იმ თვალ-მარგალიტს რაღას ეზიდებოდა!
ფრიდონს უმძიმს სპათა მისთა, მაგრა ერთ-კერძ უხაროდა;
მონახეს და არ აცოცხლეს, რაცა მბრძოლი დაჰრჩომოდა,
რომე პოვნეს საჭურჭლენი, აწმცა თვალვით ვით ითქმოდა!
მოკრიფეს ჯორი, აქლემი, რაცა ვით პოვეს მალები;
სამიათასსა აჰკიდეს მარგალიტი და თვალები,
თვალი ყველაი დათლილი, იაგუნდი და ლალები.
როგორ ქართულად ჟღერს არა?! - უტვინო გოგოს გულისთვის კაცები ერთმანეთს ხოცავენ. რამდენ ასეთ ტარიელს მოუკლავს "ქაჯი" "ნესტან-დარეჯანის" გულისთვის ჩემ და თქვენ გარშემო? - ბევრს.
და საერთოდ, დღეს ჩვენთან ძალიან ხშირია "ქაჯების" ანუ უცხოსა და გაუგებარის წინააღმდეგ ბრძოლა. დაინტერესება, გაცნობა და დაფიქრება ყველას ეზარება - ქაჯია ე.ი, მტერია, მტერია ე.ი. უნდა განადგურდეს.
ვართ ასე, ქაჯებთან ყოველდღიური ბრძოლის რეჟიმში და ციხეების ნგრევა-ძარცვაში. ეს ოხერი ნესტან-დარეჯანი კი არა და არ ილევა.
სიყვარულით
კოკოლოზა
Tuesday, March 1, 2011
სტანისლავსკი

დღეს გაზაფხულის პირველი დღეა, იმ გაზაფხულისა, რომელსაც მერე ზაფხული უნდა მოჰყვეს და ჩემ ცხოვრებას აზრი დაუბრუნოს, ვიდრე შემოდგომა არ მოვა, რომელსაც აუცილებლად ზამთარი მოყვება და ჩემ ცხოვრებას კვლავ წაართმევს აზრს.
ევროპელი მეგობრები მედავებიან პირველი კი არა 21 მარტია გაზაფხულის პირველი დღეო და ამას გაუგებარი მიზეზებით ხსნიან. კი მაგრამ რის მაქნისია პირველი მარტი და მისი მომდევნო 20 დღე თუ გაზაფხული 21-ში მოვიდა?! არა ძმაო, ამ ევროპელებს ვერა აქვთ ყველაფერი წესრიგში.
თუმცა ეს ისე, შესავლისათვის. ამ წვიმიან დღეს სულ სხვა რაღაცაზე ვფიქრობდი. წელიწადის დროებივით ცვალებადსა და კანონზომიერზე.
თეატრის ნიუანსებში ცუდად ვერკვევი, მაგრამ მგონი სტანისლავსკის სიტყვებია: თუ წარმოდგენის დასაწყისში კედელზე თოფი ჰკიდია, სპექტაკლის ბოლოს მან აუცილებლად უნდა გაისროლოსო. რატომ ბოლოს? აბა ადრე რომ გაისროლოს და ყველა დახოცოს მერე პიესას ვინღა ჩაამთავრებს! მაშ თავიდანვე რატომ ჰკიდია? იმიტომ, რომ მაყურებელს სულ რაღაცის მოლოდინი ჰქონდეს, იმედი მაინც. ბოლო დღეებია ვცდილობ ეს თეორია თანამედროვე საქართველოს მოვარგო და რაღაც არ გამომდის. არათუ თოფი, ჯერ ის კედელიც კი ვერ მიპოვნია, რომელზეც შეიძლება იარაღი აღმოჩნდეს. რომელ მოქმედებაში ვართ ახლა და როდისაა სპექტაკლის ბოლო? ვინ გაისვრის და საით?
ვფიქრობ ამ ყველაფერზე და ჩემ სიბეცეს განვიცდი. ამდენი ხანია ამ ქვეყანაში ვცხოვრობ და ასეთი უბრალო რაღაცეების დანახვაც კი ვერ ვისწავლე. არადა გამოცდილება ხომ სხვა არაფრისა მაქვს: მთელი ჩემი ცხოვრება ხან ერთი თოფი ისვრის ყველა მიმართულებით და ხან მეორე.
ასეა თუ ისე ყველა თოფი რომელიც დაჟანგებას გადაურჩება ადრე თუ გვიან გაისვრის და გული მიგრძნობს ეს გარდაუვალია.
შეიძლება ვინმემ უკვე დამასწრო, მაგრამ სტანისლავსკის ამ ფორმულის ვარიაცია მეც შევქმენი: თუ ეპიზოდის დასაწყისში ეკრანზე დიდი, მბზინავი ვიტრინა ჩანს, ეპიზოდის ბოლოს ის აუცილებლად უნდა ჩაიმსხვრეს. აი აქ კი ყველაფერი გაცილებით იოლია. ამ ბოლო დროს ვიტრინებით, მინებით, შუშებითა და აბაჟურებით ისე აივსო ეს ქალაქი, რომ სულ რომ უწყინარი არსება იყო, მაინც ხელი მოგექავება შურდულის ასაღებად.
ჯერ მარტო ორთაჭალის ახალ ხიდს (რომელსაც სიყვარულით ოლვეის ულტრას უწოდებენ) იმდენი ჩასალეწი მინა აქვს, რომ ალბათ ადგილობრივი ჯეელები სურვილით ფრჩხილებს იკვნეტენ.
ახლა ეს დავწერე და დავფიქრდი ზედმეტად დესტრუქციული ხომ არ ვარ მეთქი, მაგრამ მერე მივხვდი რომ არა, ზედმეტად არა. თეორიის თანახმად ხომ ეკრანზე გამოჩენილი მბზინავი ვიტრინა უნდა ჩაილეწოს, ეს ხიდი კი სწორედ ასეთი ვიტრინაა. მსხვილი ხედით, მუდმივ განმეორებადი, რეჟისორის საამაყო კადრი. ეს და სხვა ვიტრინები, რომლებიც მთელი ფილმის განმავლობაში დიდი სიხშირით ჩნდებიან ცისფერ ეკრანზე, ჩასამსხვრევად არიან განწირულნი.
და თუ ეს ასე არ მოხდა, არც ფილმი ვარგებულა, არც რეჟისორი და არც მაყურებელი. ჟანგიანი თოფი და მთელი ვიტრინა - რა შეიძლება იყოს ამაზე სევდიანი და მოსაწყენი?!
P.S. წერის დასრულებიდან ორიოდ საათში გავარკვიე, რომ თოფის ფორმულა სტანისლავსკის კი არა ჩეხოვის ყოფილა, მაგრამ გადავწყვიტე აღარაფერი შემეცვალა. ჩემი უმეცრებაც ხომ ამ ბლოგის ნაწილია და დამალვა მხოლოდ თავის მოტყუება იქნებოდა.
სიყვარულით
კოკოლოზა
Tuesday, January 4, 2011
"გმირთა ვარამი"

მოშიმშილე ომის ვეტერანებს, იმავე ომში დაღუპულ მეომართა მორთულ-მოკაზმულ მემორიალთან რომ აპატიმრებენ მხოლოდ ერთს შეიძლება ნიშნავდეს: სახელმწიფოს მკვდარი ჯარისკაცი ურჩევნია ვალმოხდილს. ამ ქმედებით ქვეყანა ჯარსიკაცს ეუბნება: შინ დაბრუნებას ჯობდა შენც ომში მომკვდარიყავი, გმირი დაგერქმეოდა და შენი სახელიც ოქროს ასოებით ამოიტვიფრებოდა ამ მარმარილოსა და იმ უცნაურ, ფერად ობელისკზე. ახლა კი ერთი უბადრუკი, გატეხილი და გამოუსადეგარი არსება ხარო.
ყველაზე სამწუხარო კი ისაა, რომ ამას მთავრობა კი არ ეუბნება, ან პოლიცია, ანაც რაიონის გამგებელი, არამედ მთელი ქვეყანა, ყოველი ჩვენგანი. დაპატიმრებულთა გვერდში არ დგომით ჩვენ დამპატიმრებლებს ვუდგავართ გვერდში. ალბათ იმიტომ, რომ ეს უფრო იოლი და კომფორტულია.
ჩვენც მკვდარი ჯარისკაცი გვირჩევნია ვალმოხდილს და მარმარილოს დაფაზე მოხვერდილებს მეტ პატივს ვცემთ, ვიდრე ამ ქვეყნად დარჩენილ, სიცოცხლით დაწყევლილ გმირებს.
არ შემიძლია იმსი მტკიცება, რომ გმირთა მოედანზე მოშიმშილე ვეტერანები მართლაც გმირები იყვნენ, არც ის ვიცი ვის რა ღვაწლი მიუძღვის სამშობლოს წინაშე, ერთი კი ნამდვილად შემიძლია ვთქვა: რომ "გამართლებოდათ" და ისინიც ბრძოლაში დახოცილიყვნენ, დღეს უთუოდ თბილისის ერთერთ ცენტრალურ მოედანს დაამშვენებდნენ მათი სახელები. ამიტომ თეორიულად ისინიც გმირები არიან.
რომ არა ჩვენი გულგრილობა და ეს მრუდე სიყვარული არარსებულისადმი, ვერავინ გაბედავდა ვეტერანთა ხელის ხლებას და ალბათ ვეტერანიც არ იქნებოდა ამდენი ამ ქვეყანაში.
საქართველომ არ იცის ადამინის, სიცოცხლის ფასი, მხოლოდ მკვდრის პატივისცემა შეუძლია, ისიც იმიტომ, რომ ეს ძალიან ადვილია. ამიტომაცაა, რომ ამ ქალაქში, გმირთა მოედანზე ცოცხალი გმირებისათვის ადგილი არ არის, მკვდრებისათვის კი ახალ-ახალი მემორიალები კეთდება.
2008 წლის ომში დაღუპულ მებრძოლთა სახელზე უკვე ეკლესიები შენდება, გადარჩენილებს კი სასამართლოში უწევთ თავის მართლება, რომ ლაჩრები არ არიან.
ძნელია გმირობა, განსაკუთრებით საქართველოში.
სიყვარულით
კოკოლოზა
Subscribe to:
Posts (Atom)